Transcriberen

Transcriberen is het ontcijferen van een in oud schrift geschreven tekst en het herschrijven in modern schrift.

Transcriberen is het herschrijven van een in oud schrift geschreven tekst in modern schrift, tegenwoordig veelal machineschrift met een tekstverwerker op een computer. Het werken met een computer heeft o.m. het grote voordeel dat men de afbeelding van een te transcriberen tekst kan vergroten. Bij transcriptie blijft de originele taal behouden. Deze wordt dus niet gemoderniseerd.

Boeiend

Transcriberen van oude documenten is een boeiende bezigheid. Het is vaak fascinerend te lezen wat eeuwen geleden werd geschreven, door ontcijfering van het schrift ben je indringend bezig met zowel de inhoud als de gebruikte taal, het geeft inzicht in de ontwikkeling van de taal en van het schrift. Het doet een beroep op je vernuft en verbeeldingskracht en is even leuk of misschien nog leuker dan het oplossen van cryptogrammen of sudoku’s.

Methoden

Er zijn verschillende methoden van transcriptie. De zgn. diplomatische methode houdt in dat men zo exact mogelijk, letter voor letter in de oorspronkelijke spelling weergeeft wat er in de bron staat. Die methode wordt vooral voor taalkundige doeleinden gebruikt.

Volgens de kritisch-normaliserende methode geeft men ook de tekst in de bron getrouw weer, maar vergroot men de leesbaarheid van de transcriptie door aanpassing aan hedendaags taalgebruik op punten als hoofdletters, los of aaneenschrijven en interpunctie. Zo wordt ‘int’ weergegeven als: in ’t, ‘inden’ als: in den; Romeinse cijfers in bedragen worden weergegeven met Arabische cijfers.

Voorbeeld

Hier volgt als schriftvoorbeeld de verantwoording van een verering (financieel blijk van waardering) van de Staten van Zeeland aan Johannes Goedaert (1617-1668), de Middelburgse fijnschilder en entomoloog, wiens werk te zien is op een tentoonstelling in het Zeeuws Museum. Eronder staat een transcriptie.
Zeeuws Archief, Staten van Zeeland

Aen Joannes Goedart de somme van eenen-
veertich ponden derthien schellingen en vier
grooten Vlaems, hem toegelecht over de
dedicatie en vereeringe van het tweede deel
van sijn Metamorphis naturalis aen de
heeren van den Rade gedaen, bij ordonnantie
van den XXIIII junii 1667, met bekentenisse
hier overgedient, dus 41 £ 13 s. 4 gr.

Bookmark and Share