Gemeentelijke archieven

Het Zeeuws Archief is het rijksarchief voor heel de provincie Zeeland. Maar we zijn ook gemeentearchief van Veere en Middelburg. Dat betekent dat we van die gemeentes veel meer te bieden hebben dan van andere gemeentes in Zeeland.

Als rijksarchief beheren we de oude archieven van de provincie Zeeland en van diverse rijksdiensten, zoals rijkswaterstaat directie Zeeland en het kadaster Zeeland. Ook beheren we de dubbelen van de burgerlijke stand en de huwelijksbijlagen van heel de provincie. De gemeentes beheren hun eigen exemplaren. Als gemeentearchief van Veere en Middelburg heeft het Zeeuws Archief ook allerlei archieven en registraties die alleen bij de gemeente bewaard worden.

Wat wel en wat niet?
Het is soms verwarrend, waarom hebben we nou de burgerlijke stand wel van heel Zeeland maar de bevolkingsregisters alleen van Middelburg en Veere? Voorkant overlijdensregister 1811 Dat is omdat de burgerlijke stand dubbel wordt opgemaakt. Iedereen die is getrouwd, daarbij getuige is geweest of wel eens een geboorte of overlijden aangegeven heeft weet het: je moet twee keer een identieke akte ondertekenen. Eén exemplaar daarvan blijft bij de gemeente, de ander gaat naar de arrondissementsrechtbank en komt na verloop van tijd bij het rijksarchief in de provincie terecht. Dat is een veiligheidsmaatregel, zo is er altijd nog een kopie als er ergens brand uitbreekt bijvoorbeeld. Van Middelburg en Veere heeft het Zeeuws Archief nu beide series in huis, en we bewaren ze netjes in twee verschillende depots!

Het bevolkingsregister is een heel andere administratie, die alleen door de gemeente wordt bijgehouden. De bevolkingsregisters en gezinskaarten zijn dan ook alleen bij de gemeentes te vinden. Het Zeeuws Archief heeft alle bevolkingsregisters voor de huidige gemeentes Veere en Middelburg in huis, maar voor de overige gemeentes in Zeeland moet u bij andere gemeentearchieven zijn.

Gemeentearchieven
Een overzicht van de gemeentearchieven in Zeeland is te vinden op www.archieveninzeeland.nl en ook op www.archiefwiki.org, een landelijke site.

Nog veel meer
Van de gemeentes Veere en Middelburg is er nog veel meer. De bouwvergunningen en bouwtekeningen bijvoorbeeld worden ook per gemeente bewaard. Meer informatie over het raadplegen van bouwtekeningen en bouwvergunningen is hier te vinden.

Ook is er meer te vinden over personen, bijvoorbeeld via gemeentelijke belastingen of omdat mensen in dienst waren bij de gemeente. Ook kunt u van alle voormalige gemeentes die nu bij Middelburg of Veere horen de notulen van de gemeenteraad uit, om maar eens wat te noemen, 1890 lezen.

Gemeentelijke herindelingen
In Zeeland waren in 1811, het moment waarop de gemeentes officieel werden ingesteld, heel veel afzonderlijke gemeentes. Al snel volgden dan ook de eerste gemeentelijke herindeling, meestal samenvoegingen. Sommige gemeentes hebben maar een paar jaar bestaan. Hoogelande bijvoorbeeld, vanaf 1811 een zelfstandige gemeente, werd al in 1816 samengevoegd met Grijpskerke en Buttinge.

Gemeente Veere
De huidige gemeente Veere bestaat uit heel veel kernen. In 1811 waren dat vrijwel allemaal zelfstandige gemeentes, en sommige gemeentes waren zelfs in tweeën gesplitst. In 1816 werden Domburg-binnen en Domburg-buiten samengevoegd tot één gemeente Domburg. Datzelfde gold voor Westkapelle-binnen en -buiten. De oude gemeentes Buttinge en Zandvoort, Grijpskerke en Poppendamme en Hoogelande werden tot één gemeente samengevoegd onder de naam Grijpskerke. In 1857 werden Gapinge en Vrouwenpolder samengevoegd tot Vrouwenpolder.

Plaatsnaambord gehucht Boudewijnskerke in Veere - foto Aad de Klerk In 1941 vind een grenswijziging plaats: de wijk 't Zand, tot dan officieel onderdeel van Koudekerke, wordt bij Middelburg gevoegd. In 1966 wordt heel Walcheren opnieuw ingedeeld. Domburg en Oostkapelle worden samen de gemeente Domburg. Aagtekerke, Meliskerke en Grijpskerke worden samen met alle bijbehorende gehuchten de gemeente Mariekerke. Biggekerke, Koudekerke en Zoutelande heten vanaf dat jaar samen Valkenisse. Serooskerke, Vrouwenpolder en Veere gaan tenslotte verder onder de naam Veere. Bij deze herindeling worden ook enkele grenswijzigingen ingevoerd, onder andere tussen Koudekerke en Vlissingen.

In 1996 worden de gemeentes Domburg, Mariekerke, Valkenisse en Veere samengevoegd tot de huidige gemeente Veere.

Middelburg
De gemeente Middelburg heeft minder kernen dan Veere, maar ook daar is het nodige gebeurd tijdens herindelingen. Al in 1816 werden Sint Laurens en Brigdamme één gemeente. In 1857 werden Arnemuiden en Kleverskerke samengevoegd. In 1966 worden Sint-Laurens en Nieuw- en Sint Joosland onderdeel van de gemeente Middelburg.

In 1996 ontstaat dan de huidige gemeente Middelburg doordat Arnemuiden onderdeel van de gemeente gaat uitmaken.

Wat heeft het Zeeuws Archief over mijn dorp? Gebruik de zoekbox rechtsboven op deze pagina of ga naar de pagina zoeken en tik de naam van een dorp of gehucht. Klik vervolgens op de tabbladen om erachter te komen welke archiefstukken, plaatjes en boeken wij hebben over deze plaat. Vast meer dan u denkt!

Bookmark and Share

Reageer op dit artikel

Uw email adres wordt niet getoond
captcha
  • VANDEKERCKHOVE GREGOIRE op 29 januari 2014 om 11:50 uur
    WANNEER EN KUNNEN WE DE LIJSTEN MET NAMEN EN HERKOMST VAN DE VLUCHTELINGEN ( 1914-1918) OP HET INTERNET VERWACHTEN DANKE GROETEN
  • Kees de Ridder op 31 januari 2014 om 16:33 uur
    Er wordt hard gewerkt aan het invoeren van de namen van Belgische vluchtelingen en militairen in een Zeeuwse database. Op dit moment is nog niet bekend wanneer deze te raadplegen is, maar naar verwachting zal dit halverwege dit jaar zijn.